Ana Sayfa Ekonomi 5 Mayıs 2021 2 Görüntüleme

Erkenci hasat endişeyle başladı

His Erdoğan – Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde her yıl art geriye başlayan patates soğan hasadı, yıllık tüketimi karşılarken, yanı sıra ihracata da husus oluyor. Lakin geçen dönem koronavirüs pandemisiyle gelişen süreçte patates ve soğan fazlalığı oluştu. Turist sayısının düşmesi, çeşitli firmalar, okullar ve yurtların kapalı olmasıyla yemekhanelerin de kapatılması üzere toplu tüketim alanlarının azalmasıyla eldeki fazla stok, üreticide kaldı. Bu süreçte ise Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) eliyle üreticiden alınan patates ve soğanlar, gereksinimi olanlara fiyatsız dağıtılıyor. Lakin bir yandan da Adana başta olmak üzere erkenci eserlerde hasat başladı. Üretici, maliyetini karşılamayacağını gördüğü eseri tarlada bıraktı. Hasata eylülde başlayacak olan kışlık soğan ve patates üreticisi de telaşlı. Salgın nedeniyle bu yıl da misal sorunlarla geçecek bir dönem öngören üreticiler, ihracat pazarlarının süratle geliştirilip devreye alınmasını bekliyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bilgilerine nazaran 2019’da 4 milyon 980 bin ton patates üretimi yapılırken, bu oran 2020’de 5 milyon 200 bin tona çıktı. 2019’da 2.2 milyon ton olan kuru soğan üretimi ise 2020’de 2 milyon 280 bin tona çıktı.

400 bin ton fazla

2019 yılında kuru soğan ve patateste kilo fiyatları 10 lirayı görmüş, fiyatların gevşemesi için orta ara ihracat kısıtlama yoluna da gidilmişti. Bu süreçte çiftçiler ise üretimlerini artırmış, 2020 yılına daha iyi bir randımanla girilmişti. Lakin pandemiyle bu devirde kuru soğanda 400 bin ton, patateste de yaklaşık 300 bin ton gereksinim fazlası oluştu. Erkenci eserlerde yeni hasada ait değerlendirmelerde bulunan Tarım Muharriri Ali Ekber Yıldırım, “Şu anda erkenci çeşit olan yani depolanması mümkün olmayan soğanın hasadı yapılıyor. Fiyat düşük, alıcı yok. Toplanıp bekletilemeyeceği için tarladan satılması lazım. Fakat Adana’da çiftçiler eser maliyetini çıkaramayacağı için soğanı tarlada bırakıp sürüyor. Olağan kaidelerde Türkiye’nin üretimi kendisine yetiyor. Lakin her 200-300 bin ton fazla ya da eksikte büyük bir sorun ortaya çıkıyor” dedi.

‘Doğru planlanmalı’

Patates ve soğanda üretim planlamasının muhtaçlığa nazaran yapılmasını lakin bunu yaparken iklimsel şartların da göz önünde bulundurulmasını öneren Yıldırım, “Eylülde hasadı başlayacak eserler için, depo şartlarını artırıp iyileştirmek lazım. Bu periyot salgın üzere bir harikulâde durum var fakat olağan yıllarda da dalgalı üretim ile daima patates soğanı konuşuyoruz. TMO’nun yaptığı üzere alımlar da çeşitli periyotlarda kullanılabilir lakin bunu da çok kurumsal olarak besin bankacılığı formunda ele alıp yapmak gerekiyor” diye konuştu.

‘Günlük 1700 ton soğan yiyorduk’

Polatlı Ziraat Odası Lideri Zekai Köseoğlu, “Pandemide tüketim düştü, üretim arttı. Gereksinim fazlası oluştu. İhracat tarafında lojistikte konteyner bulma meşakkati yaşanıyor. TMO tüm eserimizi aldı, elimizde eser kalmadı lakin yeni periyot için benzeri telaşlar devam ediyor. İhracatta yeni pazarlarla çalışılıp, muhtaçlık fazlasını ihraç edersek sıkıntıların çözüleceğini düşünüyoruz” dedi.

Soğanın kıymetli bir kısmının üretildiği Amasya’da üreticiler maliyet artışlarına dikkat çekiyor. Suluova Ziraat Odası Lideri Adnan Öksüz, “Türkiye olağan vakitlerde günlük 1700 ton soğan yiyordu. Çok fevkalade turist ağırlıyorduk. Artık bu eksiklikten ötürü 430 bin ton muhtaçlık fazlası soğan kaldı” diye konuştu.

Çuvallama maliyeti bile 35 kuruş

Adana Ziraat Odaları Vilayet Uyum Lideri Mehmet Akın Doğan, üreticinin her yıl farklı bir düşünceyle karşı karşıya kaldığını anlatırken, patates ve soğanda çiftçinin üretim planlaması yoluyla desteklenmesi gerektiğini iletti. “İhracata gidemezse eserler tekrar elimizde kalacak” diyen Doğan, şöyle devam etti:

“Soğan para etmiyor. Şu anda tarlada 50 kuruş. Küçük uzunluk kavurmalık ise 35 kuruş. Büyük uzunluk yani takoz dediğimiz ise hiç para etmiyor. Eseri çuvallama maliyeti bile 35 kuruş esasen. Mevcutta hasadı yapmadan eseri tarlasında bırakanlar var. Soğanın tarlada dönüme 2.3-3 bin lira maliyeti var. Kimse şu anda bununla başa çıkamaz. Patates hasadı da yavaş yavaş başladı. Tıpkı sorun patateste de yaşanacak.”

‘Yazlık üretim turizme gidiyor’

Patates üretici bölgelerden Niğde’de çiftçiler, eylülde başlayacak hasat öncesi mevcut gelişmeleri takip ediyor. Niğde Ziraat Odası Lideri Veli Kenar, “Pandemi olduğu için önümüzü biz de göremiyoruz. Biz aslında Türkiye nüfusu kadar da bir turist besliyorduk. Yazlık üretimlerin yüzde 80’ine yakını bu turizm bölgelerinde tüketiliyordu. Lakin artık eylüldeki yeni hasat öncesi neler olacak bilemiyoruz. Üreticimiz para kazanamazsa bir döneme daha borçlu girecek” dedi.

Milliyet

hack forum gaziantep escort gaziantep escort